درد مفاصل در فصل سرما؛ چرا هوای سرد درد مفصلها را تشدید میکند؟
با شروع فصل سرما، بسیاری از افراد متوجه افزایش درد، خشکی و ناراحتی در مفاصل خود میشوند. درد مفاصل در فصل سرما یکی از شایعترین شکایتهای زمستانی است که فقط مختص سالمندان یا بیماران خاص نیست. حتی افراد جوان و فعال هم ممکن است در روزهای سرد با درد زانو، مچ دست، شانه یا کمر مواجه شوند.
هوای سرد فقط باعث احساس ناخوشایند نمیشود، بلکه میتواند به شکل واقعی بر عملکرد مفاصل، عضلات و جریان خون تاثیر بگذارد. کاهش دما، تغییر فشار هوا، کم تحرکی و حتی کمبود برخی ویتامینها دست به دست هم میدهند تا دردهای مفصلی پررنگتر شوند.
در این مقاله به صورت علمی اما قابل فهم بررسی میکنیم که چرا درد مفاصل در فصل سرما بیشتر میشود، چه افرادی بیشتر در معرض آن هستند و در نهایت چگونه میتوان این دردها را کنترل و کاهش داد.
چرا درد مفاصل در فصل سرما بیشتر میشود؟
تاثیر سرما بر انقباض عضلات و کاهش انعطاف مفاصل
یکی از مهمترین دلایل افزایش درد مفاصل در فصل سرما، واکنش طبیعی بدن به دمای پایین است. در هوای سرد، عضلات و بافتهای اطراف مفاصل دچار انقباض میشوند. این انقباض باعث کاهش انعطافپذیری مفاصل شده و حرکت دادن آنها را دشوارتر میکند.
وقتی مفصل به اندازه کافی نرم و گرم نباشد، فشار بیشتری به غضروفها و رباطها وارد میشود. نتیجه این وضعیت، احساس خشکی صبحگاهی، درد هنگام حرکت و حتی صدا دادن مفاصل است. بسیاری از افراد گزارش میکنند که صبحهای زمستانی به سختی از تخت بلند میشوند یا چند دقیقه طول میکشد تا مفاصلشان گرم شود.
همچنین سرما باعث کاهش تولید مایع مفصلی میشود؛ مایعی که نقش روانکننده بین استخوانها را دارد. کاهش این مایع اصطکاک مفصل را افزایش میدهد و درد را تشدید میکند. به همین دلیل است که گرم نگه داشتن بدن و مخصوصا نواحی مفصلی در زمستان اهمیت زیادی دارد.
نقش تغییر فشار هوا و کاهش گردش خون در درد مفاصل
تغییرات فشار هوا یکی دیگر از عوامل موثر در درد مفاصل در فصل سرماست. با کاهش فشار هوا، بافتهای اطراف مفاصل ممکن است کمی منبسط شوند و این تغییر، فشار اضافی روی اعصاب مفصلی ایجاد کند. افراد مبتلا به مشکلات مفصلی قدیمی این تغییر را شدیدتر احساس میکنند.
از طرف دیگر، در هوای سرد بدن برای حفظ دمای اندامهای حیاتی، جریان خون را از دستها، پاها و مفاصل کاهش میدهد. کاهش گردش خون یعنی اکسیژن و مواد مغذی کمتری به مفاصل میرسد و مواد التهابی دیرتر دفع میشوند.
این وضعیت باعث میشود درد مفاصل طولانیتر شود و روند ترمیم بافتها کندتر پیش برود. به همین دلیل افرادی که سابقه آسیب مفصلی یا بیماریهایی مثل آرتروز دارند، در زمستان بیشتر دچار درد و خشکی میشوند.
شایعترین دلایل درد مفاصل در فصل سرما
تشدید آرتروز، روماتیسم و مشکلات مفصلی قدیمی
افرادی که از قبل با بیماریهای مفصلی مانند آرتروز یا روماتیسم زندگی میکنند، در فصل سرما معمولا درد بیشتری را تجربه میکنند. سرما میتواند التهاب مفاصل را افزایش دهد و علائم این بیماریها را تشدید کند.
در آرتروز، غضروف مفصل به مرور نازک میشود و هرگونه کاهش انعطاف یا افزایش فشار میتواند درد را چند برابر کند. در بیماریهای التهابی مثل روماتیسم، سرما ممکن است واکنشهای التهابی بدن را فعالتر کند.
حتی آسیبهای قدیمی مانند شکستگیها، پیچ خوردگیها یا جراحیهای مفصلی نیز در زمستان خود را نشان میدهند. بسیاری از افراد میگویند محل آسیب قدیمیشان قبل از تغییر هوا شروع به درد گرفتن میکند. این موضوع اتفاقی نیست و ارتباط مستقیمی با تغییرات دما و فشار دارد.
کم تحرکی زمستانی و سفتی مفاصل
یکی از دلایل پنهان اما بسیار مهم درد مفاصل در فصل سرما، کاهش فعالیت بدنی است. روزهای کوتاه، هوای سرد و تمایل به ماندن در خانه باعث میشود تحرک افراد به شکل محسوسی کاهش پیدا کند.
وقتی مفاصل کمتر حرکت میکنند، عضلات اطراف آنها ضعیفتر میشوند و انعطافپذیری کاهش مییابد. این سفتی مفاصل باعث درد هنگام حرکت ناگهانی یا حتی فعالیتهای ساده روزمره میشود.
تحرک منظم حتی در حد پیادهروی سبک یا حرکات کششی در خانه میتواند نقش مهمی در کاهش درد مفاصل داشته باشد. بدن برای سالم ماندن مفاصل به حرکت نیاز دارد، حتی در سردترین روزهای سال.
کمبود ویتامین D و اثر آن بر درد و خشکی مفاصل
در فصل سرما میزان دریافت نور خورشید کاهش پیدا میکند و همین موضوع میتواند منجر به کمبود ویتامین D شود. این ویتامین نقش کلیدی در سلامت استخوانها، عضلات و عملکرد مفاصل دارد.
کمبود ویتامین D با درد استخوانی، ضعف عضلانی و افزایش التهاب مفاصل ارتباط مستقیم دارد. بسیاری از افرادی که در زمستان از درد مفاصل شکایت دارند، در آزمایش خون دچار کمبود این ویتامین هستند.
تغذیه مناسب، مصرف مواد غذایی غنی از ویتامین D و در صورت نیاز استفاده از مکمل با نظر پزشک، میتواند به شکل موثری از شدت درد مفاصل در فصل سرما بکاهد.
جمعبندی؛ چگونه درد مفاصل در فصل سرما را کاهش دهیم؟
درد مفاصل در فصل سرما نتیجه ترکیب چند عامل مهم مانند کاهش دما، تغییر فشار هوا، کم تحرکی و کمبود ویتامینهاست. شناخت این عوامل به ما کمک میکند که به جای تحمل درد، به شکل آگاهانه برای کاهش آن اقدام کنیم.
گرم نگه داشتن بدن، پوشیدن لباس مناسب، انجام حرکات کششی روزانه، حفظ تحرک حتی در خانه و توجه به تغذیه نقش کلیدی در کنترل درد مفاصل دارند. همچنین اگر سابقه بیماری مفصلی دارید، پیگیری منظم وضعیت خود و بیتوجهی نکردن به دردهای جدید اهمیت زیادی دارد.
درد مفصل یک پیام هشدار از بدن است، نه بخشی طبیعی از زندگی که باید به آن عادت کرد. با رعایت چند اصل ساده و اصلاح سبک زندگی میتوان شدت درد مفاصل در فصل سرما را کاهش داد و زمستانی راحتتر و فعالتر را تجربه کرد.
